Украïна
Dewiza:(ukr.) Воля, Злагода, Добро
(Wolność, Zgoda, Dobro)





Ukraina (ukr. Україна) - państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym, od wschodu zaś z Rosją. Ukraina uzyskała niepodległość w 1991 po rozpadzie ZSRR.



 Geografia

Krajobraz Ukrainy składa się głównie ze stepów i wyżyn, na zachodzie rozciągają się Karpaty, a na Krymie - Góry Krymskie. Klimat kontynentalny.
Stolicą Ukrainy jest od 1934 r. Kijów. Inne duże miasta: Lwów, Odessa, Donieck, Charków, Dniepropietrowsk, Użhorod

Całkowita granica lądowa: 4558 km
Długość wybrzeża: 2782 km
Długość granic z sąsiadującymi państwami:
  • Białoruś - 891 km
  • Mołdawia - 939 km
  • Polska - 428 km
  • Rumunia (południowa) - 169 km
  • Rumunia (wschodnia) - 362 km
  • Rosja - 1576 km
  • Słowacja - 90 km
  • Węgry - 103 km

    Najwyższy punkt: Howerla (2061 m n.p.m.)
    Najniższy punkt: Morze Czarne (0 m)


     Podział administracyjny

    Terytorium Ukrainy dzieli się na 24 obwody (obłast'i), dwa miasta wydzielone na specjalnych prawach Kijów i Sewastopol oraz Autonomiczną Republikę Krymską posiadającą własną konstytucję i rząd. Obwody dzielą się na rejony (powiaty).


     Demografia

    Stan na rok 2004

    Liczba ludności: 47 425 336
    Ludność wg wieku:
  • 0 ... 14 lat - 15,6% (chłopcy 3 783 725 / dziewczęta 3 619 754)
  • 15 ... 64 lat - 68,8% (mężczyźni 15 619 989 / kobiety 16 992 628)
  • ponad 64 lata - 15,6% (mężczyźni 2 497 851 / kobiety 4 911 389)

    Wiek (mediana):
  • w całej populacji - 38,22 lat
  • mężczyzn - 34,91 lat
  • kobiet - 41,21 lat

    Przyrost naturalny: 0,63%
    Współczynnik urodzeń: 10,49/1000 mieszkańców
    Współczynnik zgonów: 16,42 zgonów/1000 mieszkańców
    Współczynnik migracji: 0,38 migrantów/1000 mieszkańców
    Ludność według płci:
  • przy narodzeniu - 1,05 mężczyzn/kobiet
  • poniżej 15 lat - 1,05 mężczyzn/kobiet
  • 15 ... 64 lat - 0,92 mężczyzn/kobiet
  • powyżej 64 lat - 0,51 mężczyzn/kobiet

    Umieralność noworodków
  • w całej populacji - 20,34 śmiertelnych/1000 żywych
  • płci męskiej - 21,55 śmiertelnych/1000 żywych
  • płci żeńskiej - 19,07 śmiertelnych/1000 żywych

    Oczekiwana długość życia:
  • w całej populacji - 66,85 lat
  • mężczyzn - 61,6 lat
  • kobiet - 72,38 lat

    Rozrodczość: 1,4 urodzin/kobietę
    Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS: 1,4% (2003)
    Liczba osób żyjących z HIV/AIDS: 360 000 (2001)
    Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS: 360 000 (2001)
    Liczba zmarłych na HIV/AIDS: 20 000 (2003)

    Ludność miejska: 72%

    Grupy etniczno-rasowe:
  • Ukraińcy 74,7%
  • Rosjanie 21%
  • Białorusini 0,9%,
  • Mołdawianie 0,6%
  • Polacy 0,4%
  • pozostali 2,4%

    78% mieszkańców deklaruje narodowość ukraińską. Jedynie 67% deklaruje, że posługuje się językiem ukraińskim, choć sytuacja powoli ulega poprawie od momentu ogłoszenia niepodległości.

    Wschodnia część Ukrainy pozostaje nadal głęboko zrusyfikowana, podczas gdy zachodnia ma nastawienie zdecydowanie proukraińskie.


     Struktura wyznaniowa

    50% deklaruje się jako wierzący: 25% do 32% należy do Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej (Patriarchatu Kijowskiego), głównie w środkowych regionach kraju, 7% do 10% - Ukraińskiej cerkwi greckokatolickiej niemal w całości na zachodzie kraju, 5% do 12% Patriarchatu Moskiewskiego.
  • prawosławni ok. 80%
  • katolicy 11%
  • pozostali 9%


     Ustrój polityczny

    Republika, od 24 sierpnia 1991 niepodległa; 8 lipca 1991 wraz z Federacją Rosyjską i Białorusią podpisała porozumienie o utworzeniu Wspólnoty Niepodległych Państw. Zgodnie z konstytucją, uchwaloną VI 1996 przez Radę Najwyższą, głową państwa jest prezydent, wybierany w głosowaniu powszechnym na kadencję 5-letnią; najwyższym organem władzy państw. jest jednoizbowy parlament - Rada Najwyższa, w której skład wchodzi 450 deputowanych, wybieranych w wyborach powszechnych na 4 lata; organem władzy wykonawczej jest rząd (Gabinet Ministrów), na jego czele stoi premier, powoływany przez Radę Najwyższą, na wniosek prezydenta. Na mocy konstytucji rząd jest podporządkowany bezpośrednio prezydentowi. 1 stycznia 2006 roku nabiera mocy prawnej nowa redakcja Konstytucji Ukrainy. System polityczny staje podobny do polskiego.


     Wolność i demokracja

    W raporcie Freedom in the World 2005, ogłoszonym przez pozarządową amerykańską organizację Freedom House, Ukraina znalazła się w kategorii państw "Częściowo wolnych" ze wskaźnikiem 3,5 w 7-stopniowej skali.
    Raport "Freedom in the World" jest efektem monitorowania przez Freedom House zmian w zakresie respektowania i ochrony przez władze państwowe praw politycznych (swoboda działalności konkurencyjnych partii polit., wolne wybory) i wolności obywatelskich (religijnych, etnicznych, ekonomicznych, językowych, praw kobiet i rodziny, wolności osobistych, wolności prasy, przekonań i stowarzyszeń) w 192 krajach i 14 największych terytoriach zależnych i spornych. Raport ocenia państwa i terytoria w skali od "1" (najlepszy) do "7" (najgorszy) i kwalifikuje do jednej z 3 kategorii: "Wolne", "Częściowo wolne" i "Bez wolności" Raporty są opracowywane od 1972 r.


     Wolność prasy i mediów

    W raporcie Freedom of the Press 2005 (Freedom House), Ukraina znalazła się w kategorii państw "Częściowo wolnych" na 123 miejscu na 194 (razem z Sierra Leone, przed Mołdawią 136. i Rosją 145.) ze wskaźnikiem 59 w 100-stopniowej skali.

    W raporcie Press Freedom Index 2004 organizacji Reporterzy bez granic (ang. Reporters Without Borders, RWB, fr. Reporters sans frontieres, RSF), Ukraina jest razem z Mauretanią na 138 miejscu na 167 (za Jemenem i Azerbejdżanem, tuż przed Rosją 140. i Białorusią 144). Zdaniem RWB, w zakresie wolności mediów na Ukrainie panuje "trudna sytuacja".


     Historia

    Na początku IX w. powstało pierwsze państwo obejmujące częściowo terytorium dzisiejszej Ukrainy - Ruś Kijowska. W 988 książę kijowski Włodzimierz Wielki przyjął chrzest z Bizancjum. W XIII w. większość wschodniej Rusi Kijowskiej znalazła się pod panowaniem Tatarów, zaś ośrodek państwowości został przeniesiony na zachód do Rusi Halicko-Wołyńskiej. W XIV w. zachodnia część Ukrainy - Grody Czerwieńskie - została zajęta przez Polskę zaś wschodnia - Ruś - przez Wielkie Księstwo Litewskie i później w wyniku unii lubelskiej w 1569 r. przekazana do Korony. W 1596 r. część biskupów Kościoła prawosławnego przyjęła zwierzchnictwo papieża w wyniku unii brzeskiej. W XVII w. doszło do serii buntów kozackich przeciwko Koronie, najpoważniejszy z których, pod przewodnictwem Bohdana Chmielnickiego, zakończył się odłączeniem od Korony i zajęciem lewobrzeżnej Ukrainy przez Rosję.

    W wyniku rozbiorów I Rzeczypospolitej Rosjanie zagarnęli okolice Kijowa, Podole i Wołyń i prowadzili tam bezwzględną rusyfikację. Austriacy zajęli tzw. Galicję, gdzie stopniowo pozwalali na rozwój ukraińskich organizacji oświatowych, kulturalnych i ekonomicznych. Po pierwszej wojnie światowej, polsko-ukraińskich walkach i wojnie polsko-bolszewickiej, Galicja Wschodnia i Wołyń znalazły się w II Rzeczypospolitej, Ruś Podkarpacka weszła w skład Czechosłowacji, Besarabia i Bukowina - Rumunii, zaś reszta współczesnej Ukrainy została jako jedna z republik radzieckich włączona do ZSRR. W 1932 centralnie sterowana polityka ekonomiczna spowodowała na sowieckiej Ukrainie klęskę głodu, doprowadzając do śmierci znaczną liczbę (jak podają historycy od czterech do dziesięciu milionów) ukraińskich chłopów, zaś stalinowskie czystki wyniszczyły ukraińską inteligencję. W czasie II wojny światowej na Ukrainie zginęło ok. siedmiu milionów ludzi. Część ukraińskich środowisk narodowych kolaborowała wówczas z nazistami. W wyniku paktu Ribbentrop-Mołotow we wrześniu 1939 zagarnięte przez sowietów polskie tereny zostały włączone na dwa lata do Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Po wojnie na mocy ustaleń jałtańskich do Ukraińskiej SRS zostały włączone wschodnie ziemie Drugiej Rzeczypospolitej, ze Lwowem. Po 1945 r. do Ukraińskiej SRS została włączona też Ruś Podkarpacka (Ukraina Zakarpacka). W 1954 Krym został przeniesiony z Rosyjskiej SRR. Pod koniec lat 50., wskutek odwilży odrodził się ruch niepodległościowy. W 1991 Ukraina uzyskała niepodległość dzięki rozpadowi ZSRR. Polska była pierwszym krajem, który uznał niezależność Ukrainy (2 grudnia 1991).


     Gospodarka

    Ukraina była najważniejszą po Rosji pod względem gospodarczym republiką Związku Radzieckiego. Wartość produkcji Ukrainy czterokrotnie przewyższała produkcję następnej w kolejności republiki. Żyzne ukraińskie czarnoziemy dawały ponad 25% rolniczej produkcji Związku Radzieckiego. Stąd pochodziły też znaczące ilości mięsa, mleka, zboża i warzyw przeznaczone dla innych republik. Analogicznie, przemysł ciężki Ukrainy dostarczał wyposażenie i surowce do ośrodków przemysłowych i wydobywczych pozostałych republik. Aktualnie Ukraina zależna jest od importu energii, zwłaszcza gazu ziemnego.

    Krótko po rozpadzie Związku Radzieckiego rząd Ukrainy uwolnił większość cen i ustanowił prawne zasady prywatyzacji, ale opór w kołach rządowych spowodował zaniechanie reform i doprowadził do pewnego uwstecznienia. W latach 1992- 1999 produkcja spadła poniżej 40% poziomu produkcji z 1991. Swobodna polityka monetarna doprowadziła pod koniec 1993 r. do hiperinflacji. Od wyboru na prezydenta w 1994, Leonid Kuczma wprowadził reformy gospodarcze, zaprowadził dyscyplinę finansową i starał się o zniesienie kontroli cen i handlu zagranicznego.

    Kryzys finansowy w Rosji roku 1998, spowodował gwałtowny spadek eksportu oraz popytu krajowego, niwecząc tym samym nadzieje Ukrainy na przewidywany, po raz pierwszy od uzyskania niepodległości, wzrost gospodarczy. W 1999 produkcja nadal zmniejszała się nieznacznie. Rząd nie był też w stanie zmniejszyć olbrzymich zaległości w wypłatach pensji oraz rent i emerytur.

    Ukraina jest największym - po Rosji - krajem europejskim (603,7 tys. km2). Blisko 48 milionów mieszkańców powoduje, iż jest to rynek o dużym potencjale. Od 2000 r. Ukraina jest w fazie dynamicznego wzrostu (5% - 6% wzrostu PKB średniorocznie). W 2002 r. PKB wzrosło o 4,6%, w 2003 r. - o 8,5%.
    Ukraina stara się członkostwo w WTO i liczy, że może nastąpić to w 2005 r.

    Słabe strony gospodarki ukraińskiej:
  • wolne tempo prywatyzacji i wielu reform rynkowych
  • brak stabilności i przejrzystości ustawodawstwa
  • wysokie oprocentowanie kredytów konsumpcyjnych
  • niesprzyjający klimat inwestycyjny, o czym świadczy niski nadal poziom inwestycji zagranicznych (6,7 mld USD na 1 I 2004 r.)
  • brak stabilności produkcji rolnej (wzrost o ok. 10% w 2001 r., 1,9% w 2002 r. i gwałtowny spadek o ponad 10% w 2003 r., spowodowany niskimi zbiorami zbóż)

    Gospodarka ukraińska opiera się głownie na przemyśle metalurgicznym (ok. 23% produkcji przemysłowej), spożywczym (18%), maszynowym (ok. 12%) i wydobywczym (ok. 11%). Wpływy z eksportu surowców i niskoprzetworzonych wyrobów metalowych dostarczają ok. 70% wpływów do budżetu.

    Polska zajmuje 7. miejsce (ok. 3,5%) w eksporcie ukraińskim i 3. miejsce (ok. 3,2%) w imporcie.
    Główni inwestorzy zagraniczni na Ukrainie to: Stany Zjednoczone, Cypr, Wielka Brytania, Holandia i Rosja.
    Ogólna wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych - ok. 6,7 mld USD (dane na 1 I 2004 r.). Polska zainwestowała na Ukrainie ponad 153 mln. USD.


     Statystyki makroekonomiczne

    Dane statystyczne na rok 2004:

    Struktura zatrudnienia:
  • rolnictwo 24%
  • przemysł 32%
  • usługi 44%

    PKB: 299,1 mld USD
    Wzrost PKB: 12%
    PKB per capita: 6,300 USD

    udział w strukturze PKB (2003):
  • rolnictwa 18%
  • przemysłu 45,1%
  • usług 36,9%

    Budżet:
    Dochody: ok. 13,57 mld. USD
    Wydatki: ok. 12,26 mld USD
    Inflacja: 12%
    Dług publiczny: 24,7% PKB
    Dług zewnętrzny: 16,37 mld USD
    Rezerwy złota i dewizy: 11,33 mld USD
    Siła robocza: 21,11 miliona ludzi
    Ludność żyjąca poniżej ubóstwa: 29%

    Bezrobocie: 3,7% (ok. 1766 tys. osób, wysoka liczba niezarejestrowanych bezrobotnych)
    MOP szacuje bezrobocie na: 9-10% (2004)
    Inwestycje: 18,8% PKB
    Przemysłowe produkcyjne tempo wzrostu: 16,5%

    Źródła energii:
  • paliwa kopalne - 52%
  • energia wodna - 5,9%
  • energia atomowa - 42,1%
  • elektryczność (produkcja) - 180 miliardów kWh (2003)
  • olej (produkcja) - 86,490 bar/dzień (2001)
  • naturalny gaz (produkcja) - 18,2 miliardów m3 (2001)

    Eksport (najważniejsi partnerzy w 2003):
  • Rosja - 17,4%
  • Turcja - 7,1%
  • Włochy - 4,5%
  • Chiny - 4,1%
  • Stany Zjednoczone - 3%

    Import (najważniejsi partnerzy):
  • Rosja - 31,9%
  • Niemcy - 11,9%
  • Turkmenistan - 5,8%
  • Włochy - 4,5%

    Struktura użytkowania ziemi:
  • grunty orne - 58%
  • użytki zielone - 12%
  • lasy - 17%
  • pozostałe - 13%

    Średnia płaca w grudniu 2003 wynosiła ok. 100 USD.
    Wzrost produkcji przemysłowej o 15,8% w 2003 r. (w porównaniu z siedmioprocentowym wzrostem w 2002).
    Wysoka dynamika obrotów handlowych z zagranicą: w 2003 r. zanotowano wzrost eksportu towarów o 28,5%, a importu - o 35,6%.
    Wysoka dynamika popytu wewnętrznego: W 2003 r. zanotowano wzrost dochodów ludności o ok. 13,7%, a płac realnych - ok. 15%.

    Stabilny kurs hrywny: ok. 6 UAH/USD
    Ożywienie działalności inwestycyjnej: wzrost inwestycji w 2003 r. o ponad 20%, głównie w budownictwie i infrastrukturze handlowej.
    Stosunkowo niski poziom inflacji - 8,2% w 2003 r. (przy minimalnej deflacji w 2002 r.)

    Struktura branżowa inwestycji zagranicznych na Ukrainie:
  • 49,8% - przemysł spożywczy, metalurgiczny, chemiczny i petrochemiczny
  • 15% - handel
  • 7,9% - finanse
  • 7,9% - transport


     Ukraina w rankingach

    Wskaźnik Rozwoju Społecznego (2004) (HDI, Human Development Index), stosowany przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju ONZ (UNDP, United Nations Development Programme) - 70 miejsce na 177 (Polska 37, Słowacja 42, Rosja 57, Białoruś 62, Mołdawia 113).

    Wskaźnik Jakości Życia (2004) (Quality of Life Index, The Economist) - 98 miejsce na 111 (Polska 48, Mołdawia 99, Białoruś 100, Rosja 105).

    Wskaźnik Wolności Gospodarczej (2005) (Economic Freedom Index) - w dorocznym raporcie amerykańskiej Heritage Foundation i The Wall Street Journal Ukraina została zaklasyfikowana do grupy państw w zasadzie bez wolnej gospodarki i zajęła 88 miejsce na 155, bezpośrednio za Kolumbią, przed Brazylią i Filipinami.

    Wskaźnik Konkurencyjności Gospodarki (2005) - 86 miejsce w rankingu 104 państw (Polska 60, Rosja 70, Rumunia 63). Źródło: Światowe Forum Ekonomiczne, Raport Konkurencyjności 2004-2005.

    Wskaźnik Percepcji Korupcji (2004) (CPI, Corruption Perceptions Index 2004, Transparency International): 122 miejsce na 146, razem z Boliwią i Gwatemalą, tuż przed Kamerunem i Irakiem, Polska: 67).

    Wskaźnik Globalizacji, obrazujący stopień integracji państw i społeczeństw ze światem (Globalization Index 2005, A.T. Kearney i Foreign Policy Magazine): 39 miejsce na 62 (Polska 31, Rosja 52).


     Ambasady i konsulaty

    Ambasada Ukrainy
    adres: al. Jana Chrystiana Szucha 7, 00-580 Warszawa
    tel. (022) 622-47-97
    622-15-49
    fax (022) 629-81-03
    e-mail: emb_pl@mfa.gov.ua
    Www: www.ukraine-emb.pl
    Ambasador: Pan Ołeksander Nykonenko
    Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Kijowie
    adres: ul. Jarosławiw Wał 12, 01034 Kijów-34
    tel. (0-038 044) 229 04 53 (całodobowo)
    224 32 83
    224 63 08
    225 70 09
    225 51 14
    fax 2293 575
    tlx (64) 131171 GKPNR SU
    e-mail: jerzy@ambpol.kiev.ua






             

    na górę



  • Język urzędowy: ukraiński
    Stolica: Kijów
    Ustrój polityczny: republika
    Prezydent: Wiktor Juszczenko
    Szef rządu: premier Jurij Jechanurow
    Pow. całkowita: 603 700 km2
    Liczba ludności: 47 732 079
    Gęstość zal.: 80 mieszk./km2
    Niepodległość: 29 października 1923
    Jednostka monetarna: hrywna (UAH)
    Strefa czasowa: UTC +2
    Hymn: Szcze ne wmerla Ukrajina
    Kod ISO 3166: UA
    Domena internetowa: .ua
    Kod samochodowy: UA
    Kod telefoniczny: +380

     Zobacz mapę
     Geografia
     Podział administracyjny
     Demografia
     Struktura wyznaniowa
     Ustrój polityczny
     Wolność i demokracja
     Wolność prasy i mediów
     Historia
     Gospodarka
     Statystyki makroekonomiczne
     Ukraina w rankingach
     Ambasady i konsulaty




    Kraje EuropyTablica ogłoszeńPrzydatne adresyKomunikacjaBezpieczeństwoGaleriaKontakt

                              Copyright 2005 by autostop.net.pl, All rights reserved.     Administracja