__ autostop.net.pl _ dokądkolwiek zmierzasz... _

Rzeczpospolita Polska
Dewiza: brak

Polska - państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim, będące członkiem Unii Europejskiej oraz NATO. Graniczy z Niemcami, Czechami, Słowacją, Ukrainą, Białorusią, Litwą i Rosją.

Etymologia nazwy kraju

Nazwa Polska wywodzi się od plemienia Polan, zamieszkującego tereny obecnej Wielkopolski. Słowo Polanie można tłumaczyć jako "mieszkający na polach". Można przypuszczać, że głównym zajęciem tego plemienia była uprawa roli, w odróżnieniu od innych plemion np. Wiślan i Mazowszan, zamieszkujących tereny lesiste.
W przeszłości używano łacińskich określeń terra Poloniae - ziemia Polska lub Regnum Poloniae. Nazwa Polska zaczęła być używana w odniesieniu do całego państwa w XI wieku. Ziemie Polan od XIV wieku nazywano Staropolską, a później Wielkopolską. A dla kontrastu ziemie południowe Małopolską.
Inne nazwy Polski (Lechia, język perski Lachistan, litewskie Lenkija) i Polaków (ruskie Lach, węgierskie Lengyel) wywodzi się od nazwy plemienia Lędzian, które, jak się przypuszcza, zamieszkiwało w obecnej południowo-wschodniej części Polski.

Słowo Rzeczpospolita oznacza republikę.

Symbole narodowe

Zgodnie z konstytucją z 2 kwietnia 1997 symbole narodowe Rzeczypospolitej Polskiej to:

godło Rzeczypospolitej Polskiej - wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu

barwy Rzeczypospolitej Polskiej - kolory biały i czerwony

hymn Rzeczypospolitej Polskiej - Mazurek Dąbrowskiego (zobacz: Polskie pieśni hymniczne)

Polska nie ma oficjalnej dewizy. Zamiast niej na wielu sztandarach i odznaczeniach, zarówno wojskowych jak i innych organizacji, widnieją słowa "Bóg, Honor, Ojczyzna", "Honor i Ojczyzna", "Żywią y bronią" lub "Za wolność waszą i naszą". Podobną rolę pełnią też czasem pierwsze słowa hymnu: "Jeszcze Polska nie zginęła", czy też "Roty": "Nie rzucim ziemi skąd nasz ród".

Znani Polacy

Jan Paweł II - papież od 17.10.1978 r. do 2.04.2005 r.

Józef Piłsudski - naczelnik pańswa w II RP

Adam Mickiewicz - poeta, twórca "Pana Tadeusza"

Juliusz Słowacki - poeta

Fryderyk Chopin - kompozytor

Józef Haller - generał, dowódca "błękitnej" armii

Eugeniusz Kwiatkowski - budowniczy portu w Gdyni

Lech Wałęsa - przywódca Solidarności, pierwszy prezydent III RP

Jan III Sobieski - król Polski, pogromca Turków spod Wiednia

Władysław Sikorski - generał, premier rządu na uchodźstwie

Tadeusz Kościuszko - boharet narodowy

Kazimierz Pułaski - bohater narodowy Polski i USA

Władysław Jagiełło - król Polski, pogromca Krzyżaków spod Grunwaldu

Maria Skłodowska-Curie - odkrywczyni radu i polonu

Jan Nowak-Jeziorański - słynny "kurier z Warszawy"

Wisława Szymborska - poetka, noblistka

Władysław Grabski - twórca reformy monetarnej w II RP

Stanisław August Poniatowski - ostatni król Polski, mecenas kultury i sztuki

Mikołaj Kopernik - twórca teorii heliocentrycznej

Jan Heweliusz - znany gdański astronom

Czesław Miłosz - pisarz i noblista

Adam Małysz - skoczek narciarski, trzykrotny zdobywca Pucharu Świata

Andrzej Seweryn - wybitny aktor i reżyser

Podział administracyjny

Od 1 stycznia 1999roku obowiązuje trzystopniowy podział administracyjny kraju na województwa, powiaty i gminy.

Województwa:

województwo dolnośląskie

województwo kujawsko-pomorskie

województwo lubelskie

województwo lubuskie

województwo łódzkie

województwo małopolskie

województwo mazowieckie

województwo opolskie

województwo podkarpackie

województwo podlaskie

województwo pomorskie

województwo śląskie

województwo świętokrzyskie

województwo warmińsko-mazurskie

województwo wielkopolskie

województwo zachodniopomorskie

Demografia

W okresie kształtowania się państwowości Polska obejmowała swym zasięgiem ziemie o powierzchni ponad ćwierć miliona km2 z przeszło milionem mieszkańców. Za czasów Kazimierza Wielkiego obszar państwa (około 270 tys. km2) zamieszkiwało ponad 2,5 miliona osób. Dopiero unia z Litwą przyniosła radykalny przyrost demograficzny i terytorialny. Za czasów Batorego obszar państwa zbliżył się do 1 miliona km2, zaś ludność w końcu XVI wieku prawdopodobnie osiągnęła 9 milionów. W chwili utraty niepodległości wielonarodowościowe państwo liczyło co najmniej 13-14 milionów mieszkańców, przy czym przez cały okres wspólnej państwowości z Litwą znaczną część ludności stanowiły osoby posługujące się innym językiem niż polski (w końcu XVIII wieku było ich ok. 60%). Po odzyskaniu niepodległości w granicach Polski znalazło się kilka milionów osób o innej niż polska narodowości, tak więc Polska przed II wojną światową była krajem wielonarodowościowym, gdzie mniejszości stanowiły powyżej 1/3 ludności. W okresie między 1921 rokiem a wybuchem II wojny światowej, liczba ludności wzrosła z 27,2 mln do 35,2 mln. Jednak zmiany granic Polski po wojnie oraz przesiedlenia sprawiły, że obecnie Polska jest krajem nieomalże jednolitym etnicznie. Wszystkie mniejszości narodowe łącznie nie przekraczają 3% ludności.

Polacy należą do ludów słowiańskich. Posługują się językiem polskim, należącym do rodziny języków słowiańskich. Język ten jest językiem urzędowym kraju, jakkolwiek prawo gwarantuje mniejszościom narodowym używanie ich własnych języków, zwłaszcza na obszarach, gdzie występują ich większe skupiska. Według Narodowego Spisu Powszechnego (2002) 97,8% mieszkańców Polski używa w domu języka polskiego. Najbardziej popularne języki mniejszości to: niemiecki, kaszubski, ukraiński, białoruski, cygański, rosyjski, litewski i łemkowski.

Statystyki demograficzne (2005):
Liczba ludności - 38 635 144
Ludność według wieku:

0 ... 14 lat - 16,7% (mężczyzn 3 319 176; kobiet 3 150 859)

15 ... 64 lat - 70,3% (mężczyzn 13 506 153; kobiet 13 638 265)

ponad 64 lata - 13% (mężczyzn 1 912 431; kobiet 3 108 260)

Średnia wieku:

w całej populacji - 36,43 lat

Mężczyzn - 34,52 lat

kobiet - 38,49 lat

Przyrost naturalny: - 0,03% (I półrocze 2005)
Współczynnik urodzeń: - 10,78 urodzeń/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów: - 10,01 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji - 0,49 migrantów/1000 mieszkańców
Ludność według płci:

przy narodzeniu - 1,06 mężczyzn/kobiet

poniżej 15 lat - 1,05 mężczyzn/kobiet

15 ... 64 lat - 0,99 mężczyzn/kobiet

powyżej 64 lat - 0,62 mężczyzn/kobiet

w całej populacji - 0,94 mężczyzn/kobiet

Umieralność niemowląt:

w całej populacji - 8,51 śmiertelnych/1000 żywych

płci męskiej - 9,59 śmiertelnych/1000 żywych

płci żeńskiej - 7,37 śmiertelnych/1000 żywych

Oczekiwana długość życia:

w całej populacji - 74,74 lat

mężczyzn - 70,71 lat

Kobiet - 79,03 lat

Rozrodczość: 1,39 urodzeń/kobietę
Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS: 0,1% (2001)
Liczba osób żyjących z HIV/AIDS: 14 000 (2003)
Liczba zmarłych na HIV/AIDS: 100 (2001)

Według Światowej Organizacji Zdrowia (ang. World Health Organization, WHO), 2003:

oczekiwana długość życia w chwili urodzenia dla całej populacji: Polska zajmuje 28 miejsce w Europie (na 52, łącznie z azjatyckimi państwami b. ZSRR). W całej populacji: 75 lat, w tym: mężczyźni 71 lat, kobiety 79 lat

pod względem oczekiwanej długości życia mężczyzn, Polska jest również na 28 miejscu w Europie.

śmiertelność chłopców poniżej 5 roku życia: 25 miejsce w Europie (9 na 1000; dziewczynki 7 na 1000)

śmiertelność dorosłych mężczyzn (15-59 lat): 20 miejsce w Europie (202 na 1000; kobiety 81 na 1000)

oczekiwane dalsze trwanie życia w zdrowiu osób w wieku 60 lat (2002): 28 miejsce w Europie. Mężczyźni: 17,3 lat, kobiety: 22,17 lat

Miasta Polski

Największym miastem Polski jest stolica - Warszawa. Inne większe miasta to:

Religie i wyznania

Ponad 34,3 miliona Polaków jest ochrzczonych w obrządku rzymskokatolickim, co stanowi prawie 89,9% populacji. W sumie, do Kościóła katolickiego (Rzymskokatolickiego, Greckokatolickiego, Ormianskiego i Neounickiego), należy ponad 34,4 miliona Polaków (90,1% populacji).

Z Polski pochodził papież Jan Paweł II

Kościoły prawosławne liczą ponad 600 tys. duchownych i wiernych (1,6% populacji), Protestanckie i tradycji protestanckiej - ponad 149 tys. (0,4%), Starokatolickie - prawie 48 tys. (0,1%), a inne w sumie około 136,5 tys. (0,35%), z czego najliczniejszy jest Związek Wyznania Świadków Jehowy (ponad 128 tys. wiernych).

Polaków bez wyznania jest ponad 2,8 miliona (7,45%).

Rozpatrując powyższe statystyki pamiętać jednak należy, iż za członków poszczególnych Kościołów i związków religijnych przyjmuje się zazwyczaj osoby które w stosunek członkostwa weszły (np. poddane obrzędowi chrztu), nawet jeżeli w okresie późniejszym z niego wystąpiły. Wiarygodne dane statystyczne mogą więc zostać sporządzone wyłącznie na podstawie tego rodzaju deklaracji przystąpienia do danego Kościoła. Sprawia to na przykład, że podana tu liczba Polaków bez wyznania jest z pewnością zaniżona, a wyznawców Kościola rzymskokatolickiego - zawyżona.

Trzy z wyznań mają swoje źródła w Polsce, tzn. powstały w kraju lub w środowiskach polskich za granicą - są to mariawityzm, Kościół polskokatolicki oraz Kościół greckokatolicki.

Geografia

Granice współczesnej Polski ukształtowały się w roku 1945, po zakończeniu działań wojennych. W stosunku do 1939 roku granice państwa zostały przesunięte na zachód, kosztem obszarów położonych na wschodzie. Po 1945 roku dokonano dwóch korekt terytorialnych: 15 lutego 1951 - z Ukraińską SRR 480 km2. Za miasta: Bełz, Krystonopol i Sokal ze złożami węgla, Polska otrzymała Ustrzyki Dolne i Lutowiska (treść umowy podano w Dz. U. 52.11.63) 1 stycznia 1959 - z Czechosłowacką Republiką Socjalistyczną. Za osadę Tkacze koło Szklarskiej Poręby, stację i linię kolejową, Polska otrzymała fragment obszaru leśnego.

Długość granic Polski wynosi 3582 km, w tym 528 km przypada na wybrzeże Morza Bałtyckiego. Graniczy z następującymi państwami:

od zachodu z Niemcami (467 km)

od południa z Czechami (790 km) i Słowacją (539 km)

od wschodu z Ukrainą (529 km) i Białorusią (416 km)

od północy z Litwą (103 km) i Rosją (Obwód Kaliningradzki) (210 km)

Polska zajmuje 9 miejsce w Europie pod względem powierzchni oraz 8. pod względem liczby ludności.

W wymiarze północ - południe Polska rozciąga się na długości 649 km, to jest 5° i 50'. Powoduje to różnicę w długości trwania dnia między północną i południową częścią Polski. Latem na północy dzień jest dłuższy o ponad godzinę niż na południu, zimą - odwrotnie. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość Polski wynosi 689 km, co w miarze kątowej daje 10° 01'.

Polska leży w strefie czasu środkowoeuropejskiego, jest to czas słoneczny południka 15°.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów Polski:

49°00' szer. geogr. S - szczyt Opołonek

54°50' szer. geogr. N - przylądek Rozewie

14°07' dług. geogr. W - łuk Odry koło Osinowa Dolnego

24°08' dług. geogr. E - kolano Bugu koło Zosina

Geometryczny środek Polski znajduje się we wsi Piątek koło Łęczycy. Najstarszy (1775) obliczony geometryczny środek Europy znajduje się w Suchowoli koło Sokółki, w województwie podlaskim. Natomiast inne podawane niekiedy lokalizacje tegu punktu na terenie Polski (np. "koło Torunia", "w pobliżu Warszawy", "na wschód od Łodzi") nie maja żadnej podstawy naukowej. Przez Polskę przebiega również granica pomiędzy kontynentalnym blokiem Europy Wschodniej, a rozczłonkowaną przez morza wewnętrzne Europą Zachodnią.

Najdłuższe rzeki w Polsce to:

Wisła (1047 km)

Odra (854 km, w tym na terenie Polski 742 km)

Warta (808 km)

Bug (772 km, w tym na terenie Polski 587 km)

Budowa geologiczna

Na obszarze Polski stykają się 3 wielkie jednostki tektoniczne:

platforma prekambryjska wschodniej Europy (wschodnia i północno-wschodnia Polska), a więc Niż Wschodnioeuropejski

platforma paleozoiczna środkowej i zachodniej Europy (Pozaalpejska Europa Środkowa). Spod pokrywy osadowej tej platformy wyłaniają się części górotworów kaledońskich i hercyńskich (Sudety Zachodnie i Wschodnie, Góry Świętokrzyskie)

alpidy (Karpaty z Podkarpaciem).

Ukształtowanie powierzchni

Przeważającą część obszaru Polski zajmują tereny nizinne wschodniej części Niżu Środkowoeuropejskiego, a średnie wzniesienie wynosi 173 m n.p.m. Krainy geograficzne ułożone są równoleżnikowo (pasowo) przechodząc od terenów nizinnych na północy i w Polsce centralnej do terenów wyżynnych i górskich na południu. Najwyższym punktem kraju są Rysy - szczyt w Tatrach (2499 m n.p.m.), najniżej położonym punktem jest depresja Raczki Elbląskie na Żuławach Wiślanych (-1,8 m n.p.m.)

Krainy historyczne Polski

Kujawy

Łużyce (fragment - większość Łużyc należy do Niemiec)

Pomorze (Zachodnie i Gdańskie)

Kaszuby

Kociewie

Żuławy

Grody Czerwieńskie (fragment - większość należy do Ukrainy)

Ziemia chełmska

Ziemia przemyska

Ziemia sanocka

Suwalszczyzna - dawna Jaćwież, litewska południowa Auksztota

Ziemia łęczycko-sieradzka

Polska w rankingach

Wskaźnik Rozwoju Społecznego 2005 (Human Development Index, HDI) - wskaźnik stosowany przez Program Rozwoju Narodów Zjednoczonych: Polska zajęła 36 miejsce na 177 w grupie krajów wysoko rozwiniętych. Lokaty naszych sąsiadów: Niemcy 20., Czechy 31., Słowacja 42., Ukraina 78., Białoruś 67., Litwa 39., Rosja - 62. miejsce.

Wskaźnik Jakości Życia 2004 (Quality of Life Index, The Economist): 48 miejsce na 111, za Panamą i Urugwajem, tuż przed Chorwacją i Turcją.

Wskaźnik Wolności Gospodarczej 2005 (Index of Economic Freedom, Heritage Foundation i "The Wall Street Journal"): podobnie jak większość "starej" UE, Polska została zakwalifikowana do grupy państw o "w zasadzie wolnej gospodarce" i zajęła 41 miejsce, za Japonią (39.), przed Francją (44.) i Koreą Pd. (45.).

Wskaźnik Konkurencyjności Gospodarki:

51 miejsce w rankingu 117 państw. Światowe Forum Ekonomiczne: Globalny Ranking Konkurencyjności 2005-2006. Wzrost o 9 pozycji w stosunku do 2004

57 miejsce w rankingu 60 gospodarek (państw i regionów). IMD International: Światowy Rocznik Konkurencyjności 2005

Wskaźnik Percepcji Korupcji 2004 (Corruption Perceptions Index 2004, Transparency International): 67 miejsce na 146. razem z Peru, Chorwacją i Sri Lanką.

Wskaźnik Zaufania Inwestorów Zagranicznych 2004(Foreign Direct Investment Confidence Index wg firmy konsultingowej A.T. Kearney): 12 miejsce.

Wskaźnik Globalizacji, obrazujący stopień integracji państw i społeczeństw ze światem (Globalization Index 2005, A.T. Kearney i Foreign Policy Magazine): 31 miejsce na 62.

Światowy Wskaźnik Rozwoju Handlu Detalicznego, określający perspektywy rozwoju handlu (Global Retail Development Index, A.T. Kearney), Polska zajmuje 27. miejsce na świecie, za Meksykiem, tuż przed Indonezją.

Produkt krajowy brutto
Pod względem wielkości PKB Polska jest:

według jednych źródeł (2004) 24. gospodarką świata: World Factbook

według innych źródeł (prognoza na 2005) 23. gospodarką świata: ang. Wikipedia za MFW,

PKB na 1 mieszkańca (przy zachowaniu parytetu siły nabywczej) wynosi:

wg jednych źródeł (2004) 12.000 USD (57 miejsce na świecie wśród niepodległych państw). World Factbook

wg innych źródeł (prognoza na 2005): 13.275 USD (51 miejsce na świecie wśród niepodległych państw) ang. Wikipedia za MFW

Wzrost PKB (2004): 5,3% (2005): 3,3% (prognoza).
W strukturze PKB (2003) udział rolnictwa wynosi 3%, przemysłu 31%, usług 66% (World Factbook)

Inflacja w 2004 wyniosła 3,5%, w 2005 1.8%.

Bezrobocie (październik 2005): 17,3 %, ok. 2,5 mln osób)

Ludność poniżej ustawowej granicy ubóstwa (2004): 19,2%.

Handel zagraniczny (2004):

eksport - 73,78 mld USD. Eksportuje się głównie: maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy 38,4%, towary przemysłowe (surowcowe) 23,7%, różne wyroby przemysłowe 15,2%, żywność i zwierzęta żywe, w tym miody (II największy światowy producent miodu oraz I producent pyłku pszczelego),(7,6%, do: Niemiec 30,1%, Włoch 6,1%, Francji 6,0%, Wielkiej Brytanii 5,4%, Czech 4,3%, Holandii 4,3%, Rosji 3,8%.

import - 88,16 mld USD. Importuje się maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy 38,7%, towary przemysłowe (surowcowe) 21%, chemikalia 14%, paliwa mineralne, smary i materiały pochodne 9,1%, różne wyroby przemysłowe 8,3% (2004), z: Niemiec 24,4%, Włoch 7,9%, Rosji 7,2%, Francji 6,7%, Chin 4,6%, Czech 3,6%, Holandii 3,5%.

Telekomunikacja w Polsce

Liczba aktywnych telefonów komórkowych: 25,3 mln (Raport Telecom Team 2005)
Liczba stacjonarnych telefonów: 12,65 mln (Raport Telecom Team 2005)

Telekomunikacja w Polsce

Polska nie dysponuje drogami dobrej jakości. Rozmieszczenie sieci drogowej jest nierównomierne. Najważniejsze drogi prowadzą:

z Jakuszyc na granicy polsko-czeskiej przez Zieloną Górę, Gorzów Wielkopolski i Szczecin na przeprawę promową ze Świnoujścia do Ystad w Szwecji (E65 - DK3/S3)

z granicy polsko-niemieckiej w Świecku przez Poznań i Warszawę do granicy z Białorusią w Terespolu i dalej do Mińska i Moskwy (E30 - DK2/A2)

z granicy polsko-niemieckiej w Zgorzelcu przez Wrocław, Opole, Katowice, Kraków i Rzeszów do granicy ukraińskiej w Medyce i dalej do Kijowa (E40 - DK4/A4).

Dużą rolę odgrywać mogą też w przyszłości:

trasa E75 z granicy polsko-czeskiej w Cieszynie przez Katowice i Łódź na przeprawę promową z Gdańska do Helsinek, czyli planowana autostrada A1

trasaE67 (DK8/S8) przebiegająca przez całą Polskę - od granicy z Litwą w Budzisku do granicy czeskiej w Kudowie Zdrój. Ta 790-kilometrowa (polski odcinek) trasa ma się stać częścią tzw. arterii "Via Baltica" łączącej Finlandię, Estonię, Łotwę i Litwę z Europą Południową i Zachodnią.

Drogi odgrywają duże znaczenie, ponieważ ponad 85% ładunków jest przewożonych ciężarówkami. Oprócz tego przez Polskę porusza się wiele jadących po towary do Europy Zachodniej ciężarówek z krajów wschodniej części kontynentu - Estonii, Białorusi, Litwy, Łotwy, Rosji, Ukrainy i innych państw.

na górę

Język urzędowy: polski
Stolica: Warszawa
Ustrój polityczny: demokracja parlamentarna
Prezydent-elekt: Lech Kaczyński
Szef rządu: przezes Rady Ministrów Kazimierz Marcinkiewicz
Pow. całkowita: 312 685 km²
Liczba ludności: 38 635 144
Gęstość zal.: 123 mieszk./km²
Niepodległość: 11 listopada 1918
Jednostka monetarna: złoty (PLN)
Strefa czasowa: UTC +1
Hymn: Mazurek Dąbrowskiego
Kod ISO 3166: PL
Domena internetowa: .pl
Kod samochodowy: PL
Kod telefoniczny: +48

Zobacz mapę

Etymologia nazwy

Symbole narodowe

Znani Polacy

Podział administracyjny

Demografia

Miasta Polski

Religie i wyznania

Geografia

Budowa geologiczna

Ukształowanie powierzchni

Krainy historyczne

Polska w rankingach

Telekomunikacja w Polsce

Transport samochodowy

Kraje Europy▪Tablica ogłoszeń▪Przydatne adresy▪Komunikacja▪Bezpieczeństwo▪Galeria▪Kontakt