__ autostop.net.pl _ dokądkolwiek zmierzasz... _

Eesti Vabariik
Dewiza: brak

Estonia (Eesti, Republika Estońska - Eesti Vabariik) - państwo w Europie Wschodniej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu.

Ustrój polityczny

Estonia jest republiką wielopartyjną. Ustrój polityczny kraju ukształtowała konstytucja z 1992 roku. Kładzie ona szczególny nacisk na dominację jednoizbowego parlamentu, który nazywa się Riigikogu. Jest on ciałem legislacyjnym, wybieranym w proporcjonalnych, 5-przymiotnikowych wyborach na 4 lata z 5% progiem wyborczym dla partii. W parlamencie zasiada 101 deputowanych.

Najważniejszymi zadaniami parlamentu, oprócz stanowienia prawa, są:

zatwierdzanie rządu

wybór prezydenta na 5 letnią kadencję.

Mimo że prezydent posiada prawo weta wobec ustaw parlamentu, jego kompetencje ograniczają się do reprezentowania państwa i wskazania premiera po wyborach, których termin także on wyznacza. Głównym organem wykonawczym polityki państwa jest rząd, odpowiedzialny przed parlamentem. Parlament kontroluje go nie tylko przez votum zaufania/nieufności, ale także przez interpelacje i zapytania (tzw. godzina pytań do premiera w każdą środę).

Geografia

W skład Estonii wchodzi ponad 1500 wysp i wysepek w Zatoce Ryskiej (największe Sarema i Hiuma) o łącznej powierzchni 4,2 tys. km2 (9,2% powierzchni kraju). Zachodnie wybrzeże silnie rozczłonkowane, niskie, północne - wysokie i strome. Większość obszaru stanowią tereny nizinne (średnia wysokość 50 m). Rzeźba polodowcowa (moreny, drumliny, ozy, jeziora). W południowej części wysoczyzna Pandivere (wys. do 166 m), na północy i północnym-wschodzie wzniesienia Sakala, Otepää i Haanja (do 318 m). Klimat umiarkowany, przejściowy między morski i kontynent. Średnia temperatura w najchłodniejszym miesiącu (w lutym) wynosi od -6°C na wschodzie do -2°C na zachodnich wyspach, w lipcu 16-17°C. Suma roczna opadów 600-700 mm, maksimum od lipca do września. Gęsta sieć rzeczna, zwłaszcza w południu części, główne rzeki: Narwa, Ema, Parnawa; ponad 1000 jezior (ok. 5% powierzchni kraju), największe Pejpus (graniczne z Rosją). Estonia leży w strefie lasów mieszanych. Na ubogich glebach piaszczystych rosną bory sosnowe (z sosną zwyczajną), na glebach bardziej żyznych lasy świerkowe (ze świerkiem pospolitym), niekiedy ze znacznym udziałem dębu szypułkowego i innych drzew liściastych. Lasy zajmują ok. 18% powierzcni kraju, torfowiska (przeważnie wysokie) i tereny podmokłe - 20%. Na wschodzie od Tallina (na wybrzeżu Zatoki Fińskiej) Park Narodowy Lahemaa.

Historia

Ślady życia ludzkiego w Estonii sięgają mezolitu, od neolitu zasiedlanie tych terenów było już zjawiskiem stałym, a w III-II tysiącleciu p.n.e. pojawiły się plemiona ugrofińskie, z których wyłonili się pierwsi przodkowie późniejszych Estów. Nazwa Estowie, zaświadczona w starożytności (Tacyt), oznacza ludność Estonii powstałą z przemieszania ludów ugrofińskich z napływającymi ludami bałtyckimi, pokrewną pierwotnym plemionom litewskimi i łotewskimi oraz - prawdopodobnie - germańskimi Skandynawii. Pod koniec I tysiąclecia n.e. rozpoczął się wyraźny rozwój gospodarczy, choć Estonia znalazła się w trudnym położeniu, między Słowianami wschodnimi, plemionami bałtyckimi i Dunami oraz wikingami, atakującymi ją od morza. Konsolidację państwa najpierw uniemożliwiły niszczycielskie najazdy wikingów i książąt z Rusi Kijowskiej, a od XII-XIII w. stały napór niemcki (zbrojne misje biskupów z terenu Łotwy, działania zakonu kawalerów mieczowych i Krzyżaków). Prawie cała Estonia znalazła się pod władzą biskupa Ozylii, Dorpatu oraz zakonu krzyżackiego. Element niemcki zdobył przewagę w warstwie rycerskiej (później wśród szlachty) oraz w miastach. Zapanowały stosunki wzorowane na istniejących w Niemczech (m.in. system lenny, rządząca warstwa panów feudalnych). Od XIII w. obszar obecnej Estonii i Łotwy, opanowany przez Niemców, nosił nazwę Inflant. Administracyjnie tworzył swoistą konfederację 5 państw: zakonnego, arcybiskupstwa ryskiego oraz biskupstw kurlandzkiego, dorpackiego i ozylijskiego. W 1236-1346 pn. część Estonii należała do Danii, następnie, w wyniku sprzedaży, znalazła się w państwie zakonnym, inflanckiej gałęzi Krzyżaków.

Po walkach w XIV w. z arcybiskupem ryskim zakon zyskał pozycję hegemona w Inflantach, stracił ją po przegranej wojnie Krzyżaków z Polską i Litwą (Grunwald 1410). Od XV w. Inflanty coraz bardziej interesowały państwo moskiewskie, Polskę (wraz z Litwą), Danię i Szwecję. Wywołana przez cara Iwana IV Groźnego wojna inflancka (1558-1582) ogromnie osłabiła kraj. Estonia (Inflanty) związała się z Polską i Litwą, część jej zajęli Szwedzi i Duńczycy. W walce o Estonię zwyciężyli Szwedzi (1629 uzyskali część polski), a 1645 zjednoczyli całą Estonię pod swym panowaniem. W XVI-XVII w. w Estonii ustaliła się różnorodna struktura wyznaniowa (katolicyzm, wyznania protestanckie, prawosławie) oraz struktura społeczna zapewniająca najwięcej przywilejów ludności niemieckiej (baronowie). Reformy dokonane w czasie rządów szwedzkich zniosły wielką własność feudalną oraz zmniejszyły zależność i obciążenia chłopów. Zaczęła się budzić narodowa świadomość estońska. W wyniku wojny północnej (1700-1721) Estonia przeszła pod panowanie Rosji. Car Piotr I Wielki zniósł reformy szwedzkie, zagwarantował przywileje niemieckiej części ludności - nastąpiło znaczne pogorszenie sytuacji chłopów, zaostrzenie sprzeczności społecznej i narodowościowych, co na długo zagwarantowało Rosji pełną lojalność niemieckieh części ludności. W 1816 car Aleksander I zniósł w Estonii poddaństwo chłopów. od lat 30. XIX w. zaczęło się rozwijać nowoczesne rolnictwo, następnie przemysł. Procesy te wiązały się z szybką emancypacją narodową Estończyków, których kultura (jakkolwiek wiele czerpała z kultury niemieckiej) rozwijała się niezależnie, wraz z tworzeniem się nowoczesnego narodu estońskiego. Walka z przewagą elementu niemieckiego skłoniła Estończyków do ostrożnego poparcia (od lat 80.) antyniemieckiej polityki rosyjskiej w Estonii oraz zdecydowanego oporu wobec nacisków rusyfikacyjnych. Estończycy szybko zaczęli opanowywać różne działy gospodarki. Wczasach Związku Radzieckiego Estonia do niego należała i jako republika nosiła nazwę Estońska SRR. w 1991 r. Estonia wraz z innymi republikami ZSRR odzyskały niepodległość. Obecnie Estonia należy do Uni Europejskiej i NATO.

Gospodarka

Kraj przemysłowo-rolniczy. Do 1991 wchodził w skład nadbałtyckiego regionu ekonomicznego ZSRR, silnie uzależniony od importu surowców i paliw. Reforma systemu gospodarczego została zapoczątkowana przed uzyskaniem niepodległości. Estonia jako pierwsze z państw powstałych po rozpadzie ZSRR opuściła w 1992 strefę rublową. Obecnie dynamicznie rozwijający się kraj, gospodarka oparta o usługi (65%). Przemysł to 30% PKB, a rolnictwo zaledwie 5%. Duża komputeryzacja państwa.

Wzrost gospodarczy: 6,2% (2004)
Bezrobocie: 8% (regiony zamieszkane przez Rosjan - 20%)

Rolnictwo

Użytki rolne zajmują 32% powierzchni kraju (2000). Zbiory zbóż (jęczmień, owies, pszenica) 643 tys. t (1996), rośliny pastewne (gł. wieloletnie trawy), ziemniaki (0,6 mln t), len, w strefach podmiejskich - warzywa. Intensywna hodowla bydła mleczno-mięsnego (758 tys. sztuk - 1990), trzody chlewnej typu mięsnego (1 mln), owiec, kóz, drobiu. Rybołówstwo morskie, głównie porty rybackie: Tallin, Parnawa, Haapsalu i Kuressaare.

Podział administracyjny

Estonia jest podzielona na 15 prowincji:

Voru

Ludność

Estończycy stanowią 65% ludności (1997), Rosjanie 28% (głównie w Tallinie, Kohtla-Jarve i Narwie), Ukraińcy 2,6%, Białorusini 1,5%, Finowie 0,9%; pozostali to głównie Tatarzy, Łotysze, Żydzi, Polacy i Litwini. Od początków lat 90. spadek liczby ludności. Przyrost naturalny od 1991 ujemny (-5,3%o w 1995 i -4,1%o w 1997). Wskaźnik urodzeń 8,7%o (1997); w wieku do 14 lat 19% populacji, 65 lat i więcej 14%. Ludność miejska 69% (1997). Gęstość zaludnienia 36 osób na km2 (największa w północnej części, między Tallinem a Narwą). Główne miasta poza stolicą: Tartu, Narwa, Kohtla-Järve, Parnawa.

Ludność: 1,5 mln (2000)
Narodowości:

61,5% - Estończycy

30,3% - Rosjanie

Polacy w Estonii

Emigracja polska do Estonii w latach 30. XX w. liczyła ok. 1 tys. osób. Polacy skupiali się głównie w Tallinie, Narwie i Tartu. Byli to głównie rzemieślnicy i robotnicy. Pierwsze polskie organizacje w Estonii to: zał. 1929 Związek Narodowy Polski Jutrzenka w Tartu i zał. 1930 Związek Narodowy Polaków w Estonii w Tallinie (1937 - 340 czł.). Rozwijano działalność kulturalno-oświatową (chóry, biblioteki, teatry amatorskie i kółka samokształceniowe języka polskiego, historii i geografii). W 1934 utworzono w Tallinie pierwszą polską drużynę harcerską. W 1937-39 w Estonii pracowało sezonowo około 4 tysięcy robotników rolnych, głównie z województwa wileńskiego i nowogrodzkiego. Część pozostała na stałe. W 1939 liczbę Polaków w Estonii szacowano na 1,5 tys. osób. 1940-41 i 1944-45 prześladowania ludności polskiej przez NKWD (m.in. deportacje na Syberię). Obecnie Estonię zamieszkuje kilkuset Polaków.

Ambasady i konsulaty

Ambasada Republiki Estońskiej
adres: ul. Karwińska 1, 02-639 Warszawa
tel. (022) 646-44-80
(022) 646-44-84
fax (022) 646-44-81
e-mail: saatkond@varssavi.wm.ee

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Tallinie
adres: Parnu Mnt. 8, EE 001 Tallin, Box 247
tel. (0-03772) 440-609
631-40-88
e-mail: ambrptal@netexpress.ee

na górę

Język urzędowy: estoński
Stolica: Tallin
Ustrój polityczny: republika
Prezydent: Arnold Rüütel
Szef rządu: premier Sali Berisha
Pow. całkowita: 45 226 km²
Liczba ludności: 1 408 556
Gęstość zal.: 31 mieszk./km²
Niepodległość: 20 sierpnia 1991
Jednostka monetarna: korona estońska (EEK)
Strefa czasowa: UTC +2
Hymn: Mu Isamaa
Kod ISO 3166: EE
Domena internetowa: .ee
Kod samochodowy: EST
Kod telefoniczny: +372

Zobacz mapę

Ustrój polityczny

Geografia

Historia

Gospodarka

Rolnictwo

Podział administracyjny

Ludność

Polacy w Estonii

Ambasady i konsulaty

Kraje Europy▪Tablica ogłoszeń▪Przydatne adresy▪Komunikacja▪Bezpieczeństwo▪Galeria▪Kontakt